De relatie met onszelf, anderen en de wereld

In een groepsgesprek kwam onlangs het onderwerp synchroniciteit ter sprake. Je weet wel, wanneer een reeks gebeurtenissen met elkaar verbonden lijkt te zijn en daar een betekenisvolle reden voor lijkt te bestaan. Die betekenis kan positief of negatief zijn, afhankelijk van hoe we de gebeurtenissen en hun gevolgen ervaren.

Dit deed me denken aan een Taoïstisch verhaal dat ik ooit hoorde over een boer en zijn zoon. De boer is in gesprek met een buurman, die opmerkt hoeveel geluk de boer wel heeft met zo’n sterke zoon. De boer antwoordt: ‘Misschien wel, misschien niet.’

Naarmate de tijd verstrijkt, maken de boer en zijn zoon allerlei hoogte- en dieptepunten mee. Telkens wanneer de buurman daar iets over zegt en de situatie als een geluk of juist als een tegenslag beschouwt, reageert de boer op dezelfde manier: ‘Misschien wel, misschien niet.’

De betekenis die we geven

Het verhaal helpt ons eraan te herinnerens dat hoe we de ups en downs van het leven ervaren wordt beïnvloed door de betekenis die we aan gebeurtenissen geven. In die zin kan het leven aanvoelen als een achtbaan. Soms ben je uitzinnig van vreugde, terwijl op andere momenten  je je duizelig en misselijk voelt.

De boer beleeft de gebeurtenissen met een zekere gelijkmoedigheid. Dat betekent niet dat hij geen gevoelens heeft. Hij zal ongetwijfeld vreugde en verdriet ervaren. Maar hij beseft ook dat zijn gevoelens mede voortkomen uit de betekenis die hij aan gebeurtenissen geeft. Hij blijft nieuwsgierig, omdat zijn ervaring hem leert dat de betekenis die we aan iets toekennen afhankelijk is van de tijdelijke context waarin het gebeurt. Het hangt allemaal af van het perspectief van waaruit we kijken.

Synchroniciteit

Als we naar synchroniciteit kijken, geldt volgens mij hetzelfde. Het feit dat gebeurtenissen met elkaar verbonden lijken, betekent niet dat ze dat ook werkelijk zijn. Maar het betekent evenmin dat ze dat niet zijn. Misschien wel, misschien niet.

Mogelijkheid

Mijn benadering is praktisch. Als een interpretatie van een gebeurtenis je gelukkig maakt en geen schadelijke gevolgen heeft, is er misschien geen reden om die los te laten. Maakt ze je ongelukkig, dan is het de moeite waard om haar kritisch te onderzoeken. Welke interpretatie we ook kiezen, het kan helpen te beseffen dat er altijd andere interpretaties mogelijk zijn.

In een lezing hoorde ik Benjamin Zander voorstellen om, wanneer je een fout maakt, te zeggen: ‘Wat fascinerend!’ Ik zou dat willen uitbreiden naar alles wat ons overkomt, of we het nu als geluk of als een tegenslag beschouwen: ‘Wat fascinerend!’

Het klinkt misschien wat vreemd, maar stel je eens voor wat het met jou en de mensen om je heen doet als je met meer gelijkmoedigheid door het leven gaat. Je raakt minder van streek door alles wat er op je werk of in je relatie gebeurt. Je neemt de dingen wat meer zoals ze komen en slaapt er misschien ook beter door. Zou je dat niet willen?

Het gaat hier niet om het onderdrukken van gevoelens of doen alsof alles in orde is. Het gaat erom een ​​beetje ruimte te creëren tussen wat er gebeurt en hoe we daarop reageren. Die ruimte kan ons helpen om onze volgende stap te kiezen, in plaats van enkel te reageren. Volgens mij is dit een gezonde houding, die veel kan betekenen voor je mentale en emotionele welzijn.

Invloed

Het doet bovendien niets af aan je vermogen om zelf invloed uit te oefenen. Ik schreef onlangs over de cirkel van invloed en over hoe inzicht in de reikwijdte van onze invloed ons helpt effectiever met de werkelijkheid om te gaan en minder gefrustreerd te raken. We hebben geen controle over alles wat er gebeurt, maar we kunnen wel beïnvloeden hoe we reageren en wat we vervolgens doen.

Ik zou het toekennen van betekenis aan gebeurtenissen overigens niet willen afdoen als louter projectie. We leven in een werkelijkheid die we met onze vijf zintuigen slechts gedeeltelijk kunnen waarnemen. We weten in feite maar weinig en zijn voor een belangrijk deel aangewezen op onze zintuiglijke waarneming om ons een weg door het leven te banen.
Dat hoeft ons er niet van te weerhouden om volop te leven. Integendeel, we maken deel uit van het leven in onze interactie met de werkelijkheid.

Wanneer we onze vinger in een vijver steken, verandert niet alleen onze eigen ervaring doordat onze vinger nat wordt, maar ook de werkelijkheid van de vijver doordat we rimpelingen veroorzaken. Het is een co-creatie.

Relationele dimensie

Die wederzijdse beïnvloeding wordt vooral zichtbaar in onze ontmoetingen met andere mensen. Benjamin Zander stelt in The Art of Possibility een vraag die mij bijzonder aanspreekt: ‘Wie ben ik, dat het licht in de ogen van anderen daardoor wel of juist niet gaat stralen?’ https://www.youtube.com/watch?v=ZS-YYhoyBMo

Deze vraag verlegt onze aandacht van wat we willen bereiken naar de manier waarop we aanwezig zijn in onze relaties. De manier waarop we luisteren, reageren en met anderen omgaan, kan mogelijkheden scheppen die anders misschien niet zouden ontstaan.

Daaruit volgen twee vragen:

1. Zelfreflectie (bewustwording): Wat wordt er mogelijk wanneer we bewust stilstaan bij de manier waarop we ons tot anderen verhouden?
2. Ontdekken van mogelijkheden (progressie): Wie kan ik zijn, en wat vraagt dat van mij, om anderen te inspireren?

Misschien is betekenis dan niet louter iets buiten onszelf dat we in de wereld ontdekken, noch iets dat we in onze eigen geest verzinnen. Betekenis kan ook ontstaan ​​door onze deelname aan de wereld en onze relaties met anderen. Hoewel we de gebeurtenissen zelf wellicht niet creëren, kunnen we wel mede vormgeven aan de betekenis die ze krijgen en aan wat er daardoor mogelijk wordt.

Een gevoel van verwondering

Mijn conclusie is dat we, als deelnemers aan deze zich ontvouwende realiteit, ervoor kunnen kiezen om met een gevoel van verwondering te leven. In plaats van over alles een mening te vormen en eindeloos te debatteren over wie gelijk heeft, kunnen we onze oordelen opzij zetten en ervan genieten om samen de ervaring te verkennen.

Chaos is niet noodzakelijkerwijs het probleem. Het kan zijn dat onze behoefte om het te interpreteren, uit te leggen of het onder onze controle te houden het zo moeilijk maakt om ermee te leven. Als we onzekerheid met nieuwsgierigheid benaderen en het als een gedeeld avontuur zien, kunnen we samenwerken, hulpbronnen ontdekken en verder gaan dan we eerder voor mogelijk hielden.

Misschien is het niet de realiteit zelf die we moeten beheersen, maar de manier waarop we kijken, ons perspectief, – en de mogelijkheden die we creëren door de manier waarop we erop reageren.

Govert van Ginkel

Dit artikel is geschreven door Govert van Ginkel. Govert is gespecialiseerd in Verbindend Communiceren en is binnen dit vakgebied actief als trainer, spreker, coach en mediator. Meer informatie over Govert vind je hier. Het actuele trainingsaanbod is hier te vinden.